Godziny Otwarcia : pn-pt: 8-20, sob: 8-16,
  Kontakt :

Doktorze, boli mnie kolano


Wywiad z lek. med. Dorotą Kowalską-Żurkowską, specjalistą chorób wewnętrznych i reumatologii. Posiada Certyfikat Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego z Ultrasonografii Ogólnej. Wykonuje badania USG jamy brzusznej, tarczycy, a także USG reumatologiczne narządu ruchu. Od września 2015 roku związana z Centrum Medycznym Dr Smółka.

Doktorze, boli mnie kolano – co może być tego przyczyną?

Najczęstszą przyczyną bólu kolana u osób dorosłych jest choroba zwyrodnieniowa tego stawu. Związana jest ona głównie ze stopniowym niszczeniem chrząstki stawowej, ale trzeba pamiętać, że chorują również tkanki miękkie okołostawowe – więzadła, ścięgna, mięśnie. Często dołączają urazowe uszkodzenia np. łąkotek. Choroba ta najczęściej pojawia się w miarę kumulowania obciążeń stawu wynikających z rodzaju pracy, powtarzających się przeciążeń sportowych oraz nadmiernej masy ciała. W wielu przypadkach dużą rolę odgrywa obciążenie rodzinne, niektóre schorzenia genetyczne (np. ochronoza) albo istniejące wady postawy, prowadzące do nierównomiernego obciążenia struktur stawowych. Chociaż choroba zwyrodnieniowa jest chorobą niezapalną, to znaczy z zasady nie towarzyszy jej uogólniony stan zapalny stwierdzany w badaniach laboratoryjnych, to często dochodzi jednak do miejscowego odczynu zapalnego błony maziowej objawiającego się jako krótkotrwała sztywność stawu po bezruchu lub obrzęk i ograniczenie ruchomości.

Czy da się ja jakoś wyleczyć?

Niestety, dotychczas nie znaleziono możliwości cofnięcia zmian zwyrodnieniowych, można jednak nieco spowolnić ich postęp przez odpowiednio dobrany ruch, korekcję wad postawy, rehabilitację czy zmniejszenie masy ciała. We wczesnych etapach choroby warto zastosować preparaty poprawiające stan chrząstki stawowej, które, choć nie cofną czasu, to u wielu chorych zmniejszają nasilenie dolegliwości bólowych i sztywności. W bardziej zaawansowanych przypadkach konieczna jest pomoc ortopedy w postaci różnego typu zabiegów operacyjnych, w tym endoprotezoplastyki.

Powiedziała Pani, że choroba zwyrodnieniowa jest niezapalna – co to w takim razie są choroby zapalne?

Choroby zapalne to takie, których cechą jest wywoływanie nasilonego, często uogólnionego stanu zapalnego, nie będącego jedynie odczynem zapalnym na mechaniczne uszkodzenie, ale generowanego przez różne zewnętrzne lub wewnętrzne czynniki. Te właśnie choroby są szczególnym punktem zainteresowania reumatologów, choć bywa, że do ich leczenia potrzebny jest na przykład specjalista chorób zakaźnych.

Czy takie choroby też mogą powodować ból kolana?

Jak najbardziej. Wielu osobom znana jest dna moczanowa, w której za stan zapalny odpowiada reakcja układu odpornościowego na wytrącające się w stawie kryształy moczanu sodowego. Nazywana jest ona także chorobą królów, bo często jest kojarzona z dobrobytem – tłustymi posiłkami, alkoholem. Oczywiście jest to uproszczenie, bo znane są czynniki genetyczne lub choroby przewlekłe (np. łuszczyca, stan po chemioterapii białaczek), gdzie dochodzi do podwyższenia stężenia kwasu moczowego we krwi spowodowanego chorobą. Choć dna najczęściej zajmuje stawy palucha albo inne stawy stóp, to często może objawić się obrzękiem, zaczerwienieniem i silnym bólem kolana, który zazwyczaj pojawia się nagle, często po dniu obfitującym w posiłki mięsne czy alkohol. Ta choroba daje się zwykle skutecznie leczyć, choć oczywiście nie u wszystkich osiągniemy sukces. Dużo zależy od siły woli chorego pozwalającej zmienić styl życia i nawyki żywieniowe. Innym przykładem jest reaktywne zapalenie stawów, w którym bardzo często dochodzi do zajęcia stawu kolanowego. Przyczyna wyjściową jest infekcja. Układ odpornościowy broni nas przez bakterią, a następnie rozpoznaje we własnych tkankach struktury podobne do bakteryjnych i atakuje je jak obce. Wyleczenie infekcji pomaga złagodzić objawy, ale często utrzymują się one nawet po wyeliminowaniu bakterii, bo układ odpornościowy już zdążył rozpoznać swoje tkanki jako obce. W tych sytuacjach bywa konieczne wprowadzenie leków modulujących czynność układu odpornościowego.

Czy są jeszcze inne przyczyny zapalenia stawu kolanowego?

Jest ich wiele. Mówiąc ogólnie, wiele tak zwanych układowych zapalnych chorób tkanki łącznej, w tym najbardziej znane reumatoidalne zapalenie stawów, może zaczynać się od kolana. Są to choroby, w których najogólniej mówiąc układ odpornościowy atakuje własną tkankę łączną tak, jakby była ona ciałem obcym. Nie jest znany czynnik powodujący tę reakcję, choć rolę czynnika wyzwalającego przypisuje się patogenom, stresowi, predyspozycji genetycznej. Ponieważ tkanka łączna występuje w wielu narządach – stawach, kościach, naczyniach, narządach wewnętrznych – to w zależności od zajętych obszarów obraz choroby może być bardzo różnorodny. Wprawdzie typowo książkowy początek tych chorób (zwłaszcza RZS) to symetryczne zapalenie drobnych stawów rąk, jednak nie zawsze przebieg choroby jest dokładnie taki jak opisują podręczniki. Czasem objawy „typowe „ pojawiają się po pewnym czasie od „nietypowego początku” – bywa, że jest to wiele tygodni a nawet miesięcy. Ustalenie diagnozy wymaga uwzględnienia objawów z innych narządów (w tym skóry, oka, nerek, układu nerwowego, oddechowego i krążenia) , badan laboratoryjnych i obrazowych. Leczenie może doprowadzić do ustąpienia czyli remisji objawów jeśli zostanie zastosowane odpowiednio wcześnie u podatnego na lek pacjenta. Choroby te mają jednak tendencję do zaostrzeń po różnie długich okresach remisji więc wymagają regularnego nadzoru lekarskiego.

Czy w stawie kolanowym może dojść do zakażenia?

Oczywiście. Najczęściej dzieje się to u osób po różnych zabiegach z naruszeniem ciągłości tkanek,, z obniżoną odpornością ale bywa także szerzenie się zakażenia z ognisk infekcji zlokalizowanych gdzieś dalej – z próchniczo zmienionych zębów, ran. Nawet w przypadku gruźlicy może dojść do zajęcia stawów. Ponadto często rozpoznawana w ostatnim czasie borelioza tez jest według jednej z teorii zakażeniem stawów (według innej – jest to jedynie reaktywne zapalenie i tzw. zespół poboreliozowy).

A jakie choroby mogą powodować bóle kolana u dzieci?

W tej grupie wiekowej najczęstszą przyczyna są oczywiście urazy. Mogą również wynikać z nadmiernej wiotkości stawów u niektórych dzieci . Nadmierna ruchomość stawów w tej jednostce chorobowej może kusić do wykorzystania jej w sportach takich jak np. akrobatyka, gimnastyka artystyczna ale prowokowanie skrajnych ruchów może prowadzić do szybkiego rozwoju zmian zwyrodnieniowych w przyszłości.

Bardzo ważne jest to, że choroby stawów, zwłaszcza u dzieci, mogą być maską poważnych chorób krwi i narządów krwiotwórczych (hemofilia, białaczki) bądź tez odmianą tzw. młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów. To ostatnie u małych dzieci bardzo często przejawia się jako zapalenie tylko jednego stawu – najczęściej kolanowego (choć są różne postaci tej choroby). U dziecka nigdy nie należy bagatelizować bólów stawów – wiele może wyjaśnić już proste badanie morfologii z rozmazem.

Wynika z tego, że jedna choroba stawu może wymagać oceny przez różnych specjalistów.

Jak najbardziej. Wiele można wykluczyć już na etapie podstawowej opieki zdrowotnej – choroby tarczycy, inne zaburzenia hormonalne, utajone infekcje, stany przednowotworowe i nowotwory, niedobory witaminowe, zaburzenia depresyjne lub choroby neurologiczne mogą powodować dysfunkcje w narządzie ruchu, osłabienie mięśni, bóle stawów a nawet np. nietypowo przebiegające reumatoidalne zapalenie stawów. Przed ustaleniem rozpoznania reumatologicznego należy wykluczyć zwłaszcza zakaźne i onkologiczne tło objawów. Już po postawieniu rozpoznania także często potrzebna jest współpraca wielu specjalności – rehabilitacja, leczenie farmakologiczne, operacyjne, wykrywanie zajęcia różnych narządów w przebiegu chorób układowych.

Dziękujemy za rozmowę.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress