Czym jest Dyzartria?
DYZARTRIA, to zaburzenia oddechowo-fonacyjno-artykulacyjne o podłożu neurologicznym.
Polegają na trudnościach w koordynacji oddechu z mową.
Przyczyny Dyzartri
Przyczyną może być udar, guz mózgu, uraz głowy, stwardnienie rozsiane (SM), stwardnienie zanikowe boczne (SLA), mózgowe porażenie dziecięce (MPDz), choroba Parkinsona, bolerioza,..
Najczęstsze objawy:
Najczęstsze objawy dyzartri to niewyraźna mowa, bełkocząca, spowolniona lub przyspieszona, monotonna, niepłynna, skandowana, głos o nosowym zabarwieniu, cichy, chrypliwy.
Rehabilitacja
Rehabilitacja polega na odbudowie funkcji aparatu mowy, gardła, krtani, języka i podniebienia oraz usprawnieniu funkcji oddechowych, co wpływa na prawidłową artykulację.
Przykładowe ćwiczenia narządów mowy w dyzartrii:
1. Ustno-twarzowa stymulacja neuromotoryczna
– masaż skóry – powierzchowny dotyk, głaskanie, rozciąganie, rozcieranie i uciskanie
– masaż proprioceptywny – dotyk głęboki w obrębie mięśni, w formie ugniatania, rozciągania, wibracji
– stymulacja punktów neuromotorycznych (metoda Castillo Moralesa)
– chwyty bilateralne zgodnie z metoda PNF
2. Ćwiczenia warg
– naprzemienne mocne zwarcie warg i wysunięcie ich do przodu (dzióbek)
– utrzymywanie szpatułki wargami i ruch w lewo, w prawo, do góry i na dół
– przytrzymanie zwartych ust palcami i próby ich otwarcia wbrew oporowi
– wibracja wargami (parskanie)
3. Ćwiczenia języka
– masaż języka – przygryzanie, żucie masy języka
– ćwiczenia z oporowaniem – unoszenie języka w górę, w dół i na boki z jednoczesnym naciskiem szpatułki w kierunku przeciwnym
– naprzemienne unoszenie języka do wałka dziąsłowego i opuszczanie na dno jamy ustnej
– wysuwanie języka z jamy ustnej – język wąski i napięty, a następnie zakrywanie językiem czerwieni wargi górnej – język płaski i luźny
4. Ćwiczenia zwarcia podniebienno-gardłowego
– utrzymywanie powietrza w policzkach
– ziewanie z głośną fonacją głoski A
– płukanie gardła
– kaszlenie z językiem między zębami
– przełykanie śliny z językiem między zębami
– głośne chrapanie na wdechu i na wydechu
5. Ćwiczenia policzków
– utrzymywanie powietrza w policzkach i swobodne oddychanie
– przemieszczanie powietrza z jednego do drugiego policzkach
– naprzemienne napełnianie policzków powietrzem i wciąganie ich
6. Ćwiczenia żuchwy
– płynne, wolne ruchy żuchwy w dół i w górę
– płynne, wolne ruchy żuchwy w dół i w górę z oporowaniem – dłonią powstrzymujemy ruchy żuchwy
– powolne ruchy żuchwą na boki
– stymulowanie ruchów żujących – nagryzanie zębami trzonowymi kawałków pokarmu w zależności od możliwości (miękki banan, kawałek pieczywa, paluszek)
7. Ćwiczenia oddechowe
– dmuchanie na świeczkę, tak aby ogień delikatnie się poruszał, ale nie zgasł
– dmuchanie przez rurkę do butelki napełnionej wodą
– wdech i liczenie na wydechu 1,2,3,4….
– nabieranie powietrza i gwałtowne wypuszczenie z odkrztuszeniem
8. Ćwiczenia fonacyjne
– mruczenie na jednym wydechu mmmm…..
– wymawianie na zmianę – głośno, a następnie cicho samogłosek A, O, U, E, I, Y
– wydłużanie fonacji samogłosek Aaaaaaa, Oooooo, Uuuuuu, Eeeeee, Iiiiiiii, Yyyyyy
– melodyjne śpiewanie samogłosek
Powyższe ćwiczenia stanowią przykłady ćwiczeń stosowanych w terapii dyzartrii. W celu właściwej diagnozy i ustalenia programu terapii zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych należy zwrócić się do neurologopedy.
Neurologopeda
Aleksandra Duda
